రష్యా అధ్యక్షుడు వ్లాదిమిర్ పుతిన్ తన 27 గంటల భారత పర్యటన నుండి తిరిగి వెళ్లిపోయారు. వెళ్లే ముందు ప్రధాని మోదీతో ద్వైపాక్షిక చర్చలు జరిపి వ్యాపార వేదికను ఉద్దేశించి ప్రసంగించారు. ఈ సమయంలో  భారతదేశం - రష్యా మధ్య ఎటువంటి ప్రధాన ఒప్పందాలు ప్రకటించలేదు. SU-57 యుద్ధ విమానాలు, S-400 రక్షణ వ్యవస్థకు సంబంధించి రెండు దేశాల మధ్య ఒప్పందం కుదిరే అవకాశం ఉందని అంతా భావించారు. కానీ ,  అలాంటిది ఏమీ లేకుండానే పుతిన్ భారత పర్యటన పూర్తయింది. అయితే ,  ఆయన పర్యటన అంతర్జాతీయంగా భారత్ ప్రతిష్టను మరింత పెంచింది. విదేశీ మీడియా ఈ అంశాన్ని విపరీతంగా హైలైట్ చేయడమే కాకుండా.. పుతిన్ వచ్చిన సమయంలో భారత ప్రధాని మోడీ వ్యవహారశైలిపై ప్రశంసలు కురిపించింది. ఇక ఈ సందర్భంగా చమురు సరఫరాలపై హామీలు సహా 19 ముఖ్యమైన ఒప్పందాలపై రెండు దేశాలు ఒప్పందాలు కుదుర్చుకున్నాయి. 

పుతిన్ భారత పర్యటన సందర్భంగా ముఖ్యమైన ఒప్పందాలు

1. హ్యూమన్ మొబిలిటీ.. 

భారతదేశం-రష్యా ఒక మానవశక్తి మొబిలిటీ ఒప్పందంపై సంతకం చేశాయి, ఇది రెండు దేశాల పౌరులు ఒకరి దేశంలో తాత్కాలికంగా పని చేయడానికి వీలు కల్పిస్తుంది. ఒక భారతీయుడు రష్యాలో పనిచేయాలనుకుంటే లేదా ఒక రష్యన్ భారతదేశంలో పనిచేయాలనుకుంటే, ఇప్పుడు అది సులభం అవుతుంది. అంతేకాకుండా, అక్రమ ప్రయాణంపై ఆంక్షలు బలోపేతం చేస్తారు. 

2. ఆరోగ్య సంరక్షణ -వైద్య విద్య

భారతదేశం- రష్యా ఆరోగ్య మంత్రిత్వ శాఖలు ఆరోగ్య సేవలు, వైద్య పరిశోధన - వైద్య విద్యలో సహకారంపై ఒక ఒప్పందంపై సంతకం చేశాయి. ఈ ఒప్పందం మూడు ప్రధాన రంగాలపై దృష్టి పెడుతుంది.

• ఆరోగ్య సంరక్షణ - రెండు దేశాలు వైద్యులు, ఆసుపత్రులు మరియు ఆరోగ్య వ్యవస్థలకు సంబంధించిన అనుభవాలను పంచుకుంటాయి. ఇందులో ఆసుపత్రి సంరక్షణను మెరుగుపరచడం, కొత్త వ్యాధులను సంయుక్తంగా అధ్యయనం చేయడం,  సాంకేతికత,  ఆధునిక చికిత్సా పద్ధతులను పంచుకోవడం వంటివి ఉంటాయి.
• వైద్య విద్య: రెండు దేశాలకు చెందిన వైద్య కళాశాలలు,సంస్థలు కలిసి పనిచేస్తాయి. ఇందులో విద్యార్థుల మార్పిడి కార్యక్రమాలు, వైద్యులు, వైద్య సిబ్బందికి శిక్షణ, ఉమ్మడి పరిశోధన కార్యక్రమాలు ఉంటాయి.
• వైద్య శాస్త్రం మరియు పరిశోధన - ఇందులో కొత్త మందులు, టీకాలు మరియు చికిత్సా పద్ధతులపై సహకార పరిశోధన, క్యాన్సర్, గుండె జబ్బులు, అరుదైన వ్యాధులపై ఉమ్మడి అధ్యయనాలు ఉన్నాయి.

3. ఆహార భద్రత - ప్రమాణాలు..

ఈ ఒప్పందం భారతదేశ FSSAI - రష్యా వినియోగదారుల రక్షణ సంస్థ మధ్య సంతకం చేయబడింది. రెండు దేశాల ప్రజలకు సురక్షితమైన, అధిక-నాణ్యత గల ఆహారాన్ని నిర్ధారించడానికి భారతదేశం - రష్యా కలిసి పనిచేస్తాయి. దేశాల మధ్య కదిలే ఏదైనా ఆహార ఉత్పత్తి అధిక నాణ్యతతో ఉంటుందని హామీ ఇవ్వబడుతుంది.

4. నౌకానిర్మాణం

షిప్పింగ్, ఓడరేవులు, నౌకానిర్మాణం, ఆర్కిటిక్ సహకారాన్ని బలోపేతం చేయడానికి భారతదేశం - రష్యా కొత్త ఒప్పందంపై సంతకం చేశాయి.

• ఆర్కిటిక్ ప్రాంతంలో సహకారం - ఆర్కిటిక్ ప్రాంతంలో రష్యా ప్రధాన పాత్రధారి. అక్కడ బలమైన మౌలిక సదుపాయాలను కలిగి ఉంది. భారతదేశం ఇప్పుడు ఆర్కిటిక్‌లో పరిశోధన, సముద్ర మార్గాలు, ఇంధన ప్రాజెక్టులపై రష్యాతో కలిసి పని చేస్తుంది. ఇది కొత్త వాణిజ్య మార్గాలు, ఇంధన వనరులను పొందేందుకు దోహదపడుతుంది.
• షిప్పింగ్ - పోర్టుల భాగస్వామ్యం - షిప్పింగ్‌ను వేగవంతం, మరింత సౌకర్యవంతంగా చేయడానికి భారతదేశం - రష్యా కలిసి పనిచేస్తాయి. పోర్ట్ కనెక్టివిటీ, సాంకేతిక సహకారం పెరుగుతుంది. రెండు దేశాలు తమ సముద్ర వాణిజ్యాన్ని విస్తరించడానికి మెరుగైన మార్గాలను ఏర్పాటు చేస్తాయి.
• నౌకానిర్మాణం - రెండు దేశాలు నౌకానిర్మాణం, మరమ్మత్తు, సాంకేతిక పరిజ్ఞానం భాగస్వామ్యం, శిక్షణపై సహకరించుకుంటాయి. రష్యా ఆర్కిటిక్-తరగతి నౌకలను సహ-నిర్మించాలని ప్రతిపాదించింది. మంచుతో నిండిన ఆర్కిటిక్, ఉత్తర సముద్ర మార్గం వంటి సముద్ర మార్గాల్లో పనిచేయగల ఈ నౌకలను భారతదేశం నిర్మిస్తుంది.

  5. ఎరువుల ఒప్పందం

  రష్యాకు చెందిన ఉరల్ కెమ్, భారతదేశానికి చెందిన రాష్ట్రీయ కెమికల్స్ అండ్ ఫెర్టిలైజర్స్ లిమిటెడ్ (RCF), నేషనల్ ఫెర్టిలైజర్స్ లిమిటెడ్ (NFL), ఇండియన్ పొటాష్ లిమిటెడ్ (IPL) వంటి ప్రధాన భారతీయ మరియు రష్యన్ ఎరువుల కంపెనీల మధ్య ఒక ముఖ్యమైన ఒప్పందం కుదిరింది.

  భారతదేశంలోని రైతులకు సకాలంలో తగినంత ఎరువుల సరఫరాను నిర్ధారించడం ఈ ఒప్పందం లక్ష్యం. ఈ ఒప్పందం ప్రకారం, రష్యాకు చెందిన ఉరల్‌కెమ్ భారతదేశానికి పెద్ద మొత్తంలో యూరియా, పొటాష్, ఫాస్ఫేట్ ఇతర ఎరువులను నిరంతరం సరఫరా చేస్తుంది.

  ఇది భారతదేశంలోని రైతులకు ఎరువుల కొరతను నివారించడానికి సహాయపడుతుంది. ఈ దీర్ఘకాలిక భాగస్వామ్యం భారతదేశానికి స్థిరమైన, నియంత్రిత ధరలకు ఎరువులు అందేలా చేస్తుంది. భారతీయ కంపెనీలు,ఉరల్‌కెమ్ సాంకేతికత, ముడి పదార్థాలు, ఉత్పత్తిపై సహకరిస్తాయి.

  6. అణుశక్తి ఒప్పందం

  భారతదేశం - రష్యా ఒక ప్రధానమైన.. వ్యూహాత్మక అణుశక్తి ఒప్పందంపై సంతకం చేశాయి. భవిష్యత్ అణుశక్తి సాంకేతికతలపై సహకరించడం దీని ఉద్దేశ్యం. ఈ ఒప్పందంలో రెండు భాగాలు ఉన్నాయి:

• పోర్టబుల్ న్యూక్లియర్ పవర్ సిస్టమ్స్‌పై సహకారం - భారతదేశం - రష్యా ఇప్పుడు చిన్న, పోర్టబుల్,మాడ్యులర్ న్యూక్లియర్ రియాక్టర్‌లపై (SMRs) కలిసి పనిచేస్తాయి. పోర్టబుల్ న్యూక్లియర్ రియాక్టర్‌లు చిన్న అణు కర్మాగారాలు.  వీటిని అవసరమైనప్పుడు ఒక ప్రదేశం నుండి మరొక ప్రదేశానికి రవాణా చేయవచ్చు. పరిమిత స్థలంలో విద్యుత్తును ఉత్పత్తి చేయవచ్చు. వాటిని మారుమూల ప్రాంతాలు, ఆర్కిటిక్ వంటి క్లిష్ట భూభాగాలలో ఉపయోగించవచ్చు.
• పెద్ద అణు విద్యుత్ ప్లాంట్లపై సహకారం కొనసాగుతుంది - తమిళనాడులోని కూడంకుళం అణు విద్యుత్ ప్లాంట్ నిర్మాణంలో రష్యా ఇప్పటికే భారతదేశ భాగస్వామి. ఈ ఒప్పందం ప్రకారం, భారతదేశంలో భవిష్యత్తులో నిర్మించబోయే అణు రియాక్టర్లకు రష్యా సాంకేతిక మద్దతు, సరఫరా భాగాలు, ఇంధనాన్ని అందించడం కొనసాగిస్తుంది. రెండు దేశాలు సంయుక్తంగా కొత్త అణు రియాక్టర్ నమూనాలు, భద్రతా సాంకేతికతలను కూడా అభివృద్ధి చేస్తాయి.

మొత్తమ్మీద మొదటి నుంచి వస్తున్న రిపోర్టుల ప్రకారం 25 ఒప్పందాలు రెండు దేశాల మధ్య కుదిరినట్టు ప్రకటన ఏమీ రాలేదు. కేవలం 19 ఒప్పందాలు జరిగాయి. అవన్నీ కూడా ప్రాధాన్యత కలిగిన అంశాలే. అయితే ,  క్షిపణుల సరఫరాపై కీలక ఒప్పందాలు జరుగుతాయని భావించారు. కానీ ,  ఆ దిశలో అసలు చర్చ జరిగినట్టుగా కనిపించలేదు. ఇక పుతిన్ భారత్ పర్యటనతో అమెరికా అధ్యక్షుడు ఉలిక్కిపడ్డారనే వార్తలు మాత్రం విదేశీ మీడియాలో గట్టిగానే కనిపించాయి. మరోవైపు చైనా కూడా పుతిన్ భారత్ పర్యటన పట్ల సానుకూలంగానే ప్రతిస్పందించినట్టు మీడియాలో వార్తలు వచ్చాయి. ఏ రకంగా చూసినా.. పుతిన్ పర్యటన ప్రపంచ వ్యాప్తంగా సంచలనం సృష్టించింది. భారత ప్రయోజనాల రీత్యా చూస్తే విజయవంతం అయిందనే విశ్లేషకులు అభిప్రాయపడుతున్నారు.